ضرورت تولید و حمایت از مباحث اقتصادی از منظر قرآن کریم
سال91 از سوی مقام معظم رهبری به سال تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه
ایرانی نامگذاری شد که این امر نشان از توجه ویژه ایشان درسال جاری به
فعالیتهای اقتصادی و تمرکز بر بخش تولید و حمایت از کار و سرمایهای است
که در کشور جمهوری اسلامی ایران در جریان است.
همواره رهبری نظام به عنوان سکاندار کشتی با عظمت جمهوری اسلامی نیازهایی
را که احساس و رصد کرده و تشخیص میدهند که باید به طور خاص بر روی آنها
تمرکز شود، به عنوان محورهای فعالیت کاری در آن سال تعیین میکنند و امسال
هم به همین نحو سال 91، سال تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه ایرانی مطرح
شده است، در مباحث اقتصادی، تولیدی و حفظ سرمایههای هر ملت، اساسیترین
فعالیتی که در استقلال آن ملت و مملکت نقش اساسی ایفا میکند، استقلال
اقتصادی است که این استقلال میتواند زمینه جدی برای سایر محورهای استقلال
را فراهم کند.
اگر یک ملت از نظر اقتصادی به خودکفایی رسیده و در حد استقلال زندگی کند،
ملت با عزتی است که خداوند متعال هم از آن ملت ابراز رضایت میکند و آن ملت
و مملکت را مورد غفران و مغفرت خویش قرار میدهد.
خداوند متعال در آیه 15 «سوره سباء» جریان قوم سباء را بیان کرده و با
اشاره به نعمتهایی که قوم سباء از آن بهرهمند شده است، خطاب به این قوم
میفرماید که شما از این نعمت برخوردار هستید و این نعمت را با دست رنج خود
و البته اراده خداوند متعال به دست آوردهاید و سپس میآورد «اشْکُرُوا
لَهُ» به این معنی که شما باید در برابر این نعمتی که خدا به شما داده است،
سپاس گذار باشید.
خداوند همچنین در خصوص این مملکت و ملت میفرماید که «بَلْدَةٌ طَیِّبَةٌ
وَ رَبٌّ غَفُورٌ» این شهر، شهر پاکیزه و پاکی است و پرودرگار هم پرودرگار
غفور و با گذشتی است، یعنی پروردگار در پی فعالیتهای اقتصادی، تولید و
فعالیتهایی است که به اقتصاد یک ملت و مملکت مربوط میشود و هرچه این تلاش
بیشتر باشد، عنایت و لطف خداوند به آن ملت بیشتر خواهد شد.
بر این اساس، اصل مساله توجه به مسائل اقتصادی و رسیدن به خودکفایی اقتصادی
از اصول بسیار مهمی است که خداوند بر آن تاکید ورزیده و حتی در بسیاری از
آیات قرآن کریم امور اقتصادی را در حد امور عبادی بیان میکند و به طور
مثال خداوند متعال در بسیاری از آیات از جمله آیه 43 «سوره بقره» میفرماید
که «وَ أَقِیمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّکاةَ» و ذکات را که یک امر
اقتصادی است، پس از اقامه نماز بیان میکند و یا حتی از آغاز همین سوره
خداوند متعال میفرماید: متقین چه کسانی هستند؟ و سپس میفرماید: آنان که
ایمان به غیب آوردهاند و اقامه نماز کردند و از آنچه به آنها روزی
دادهایم، انفاق کردند و در اینجا هم خداوند موضوع اقتصادی را در کنار
مباحث عبادی که نماز و مباحث اعتقادی که ایمان به خداوند متعال میباشد،
قرار داده است. بنابراین توجه به امور اقتصادی در تفکر دینی امری مهم و
ضروری است و در کنار مسائل عبادی اهمیت فراوانی دارد و خداوند به هر ملت و
مملکتی که تلاش اقتصادی دارند و خودکفایی اقتصادی را پیگیری میکنند، توجه
دارد.
در اینجا این سوال مطرح میشود که چرا باید این نگاه قرآن را به مساله
اقتصادی و مساله تولید مورد توجه قراردهیم؟ و پاسخ این است که از نگاه قرآن
کریم اگر تلاش ملت مسلمان در حوزه مباحث عبادی برای خودکفایی و بی نیازی
از بیگانگان نباشد، نمیتواند با هویت دینی به زندگی خودش ادامه دهد، بلکه
نیازهای اقتصادی موجب خواهد شد که آنها دست به سوی بیگانگان دراز کرده و
بیگانگان نیز درسایه این نیاز اقتصادی از آنها مطالباتی را داشته باشند که
آن مطالبات زمینه را برای انحراف آنها از هویت دینی و افکار دینی فراهم
میکند.
در «سوره مبارکه توبه» خداوند به این مساله اشاره دارد و در «سوره منافقون»
هم به این مساله اشارهای شده و به طور مثال در آیه 7 این سوره خداوند
میفرماید که این منافقفین معمولاً مجریان طرحها و برنامههای بیگانگان و
دشمنان ملت اسلام هستند و به بیگانگان اینطور بیان میکند که «لاتنفقوا
علی من عند رسول»، بیایید به کسانی که اطراف پیامبر هستند و بر اساس اندیشه
پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم زندگی میکنند و مطیع پیامبر هستند، انفاق
نکنید و چیزی ندهید و اینها از اطراف پیامبر(ص) پراکنده شوند، بنابراین
این نگاه برای بیگانگان است و آنها میخواهند کشور ما در مسائل اقتصادی
اهل تولید نباشد.
خداوند متعال در ذیل این آیه همچنین میفرماید که: شما بدانید خزائن آسمان و
زمین دست خداوند است، پس هر ملتی که تلاش و کوشش کند، به این خزائن دست
پیدا میکند و میتواند در مسیر تولید ملی و در مسیر به دست آوردن سرمایه
تلاش نتیجه بخش داشته باشد و این عنوان تلاش نتیجه بخش بیانگر این آیه
شریفه قرآن است و بر همین اساس خداوند متعال در بسیاری از آیات قرآن هشدار
میدهد که اگر ملتهای مسلمان درصدد تولید ملی نباشند و اگر کار و تلاش و
سرمایه و به دست آوردن سرمایه را برای خودشان پیگیری نکنند، به طور قطع
دشمنان آنها را از این تلاش ها بازخواهند داشت.
آنچه مسلم است اینکه خودکفایی اقتصادی و صنعتی برای انقلاب اسلامی یک ضرورت
است و راهبرد اساسی حفظ و ثبات نظام جمهوری اسلامی در تولید ملی، حمایت از
کار و سرمایه ایرانی و عملی ساختن این پیشنهاد مقام معظم رهبری است.
*تاکید قرآن به واگذاری مدیریت به افراد دانشمند و امین
روشن است هر ملتی اگر بخواهد، در تولید به جایگاه فاخری در میان ملتهای
دیگر دست پیدا کند و از کار و سرمایه خود حمایت کند، باید نسبت به
مدیریتهای مالی و مدیریت این برنامه فکر اساسی داشته باشد.
قرآن کریم درباره بحث مدیریت مسائلی را مطرح می کند و آن دانشمند بودن و
آگاهیهای علمی داشتن است و باید کار به کسانی در حوزه تولید ملی و حمایت
از کار واگذار شود که دانش و تخصص این امر را داشته باشند.
همچنین اشخاصی که میخواهیم مدیریتها را به آنها بسپاریم، در مرحله دوم
باید امانتدار باشند و اگر امانتدار نباشند، بازهم نخواهند توانست،
وظیفهای که بر دوش آنها میباشد، را انجام دهند و چه بسیار ملتهایی
بودهاند که مدیریتهایی را در مسائل مالی به افراد غیر امین واگذار کرده و
بعد خسران و زیان بر آنها عارض شده است، بنابراین یکی از مسائلی که باید
مورد توجه قرار گیرد، بحث داشتن دانش این قضیه و امانتدار بودن است که قرآن
کریم بر هر دو اشاره داشته است.
خداوند متعال در «سوره مبارکه یوسف آیه 55» چنین میفرماید که «اجْعَلْنِی
عَلَى خَزَآئِنِ الأَرْضِ»؛ مسوولیت امور مالی را به من واگذار کن و سپس
اضافه میکند که «اِنّى حَفیظٌ عَلیمٌ» زیرا هم حفیظ و هم علیم هستم و یا
در «سوره نساء» می فرماید که «وَلاَ تُؤْتُواْ السُّفَهَاء أَمْوَالَکُمُ
الَّتِی جَعَلَ اللّهُ لَکُمْ قِیَاماً»، ایستادگی و استقلال شما در پرتو
مسائل مالی شما است، پس این مسائل مالی و مدیریت مسائل مالی را به کسانی که
اهل آن نیستند و دانش لازم را در این زمینه ندارند و ممکن است، اهل تباهی و
فساد باشند، واگذار نکنید و این نکاتی است که ما را به سمت ضرورت
برخورداری از مدیران عالم و امین یادآور میکند.
دستیابی به قلهای که مقام معظم رهبری فرمودند، نیازمند کوشش، تلاش و
فعالیتهای کارشناسانه و استفاده از نیروهایی است که سالهای متمادی در این
زمینه تلاش کرده و آگاهی لازم را هم در مقام تجربه و هم نظردارند و به
نتایجی دست پیدا کردهاند و باید از این سرمایههای جمهوری اسلامی استفاده و
مورد توجه قرار گیرند.
*عوامل رونق تولیدملی از نظر قرآن کریم
حال اگر بخواهیم در کشورمان تولید ملی رونق پیدا کرده و سرمایههای ملت نیز
محفوظ بماند و توسعه و ارتقا پیدا کند، چه عواملی لازم است؟ قرآن به
بهترین شکل بیان کرده است.
خداوند متعال در قرآن کریم چند عامل را مورد توجه قرار میدهد و یکی از این
عوامل اینکه مساله کشاورزی است و در قرآن کریم خداوند به این مساله توجه
ویژه داشته است و در آیات متعدد اشاره داشته که باید به مسئله کشاورزی توجه
و از آب های سرزمین اعم از زیرزمینی و روی زمینی باید حفاظت و آنها را
مورد توجه قرار داد.
خداوند در قرآن کریم در این خصوص میفرماید که: «یُرْسِلِ السَّمَاء
عَلَیْکُم مِّدْرَارًا وَیُمْدِدْکُمْ بِأَمْوَالٍ وَبَنِینَ وَیَجْعَل
لَّکُمْ جَنَّاتٍ وَیَجْعَل لَّکُمْ أَنْهَارًا» و با مروری بر آیات 10 تا
12 «سوره نور» نیز متوجه خواهیم شد که خداوند به مساله آب توجه کرده و
تاکید دارد که باید از این سرمایه حفاظت شود و بحث زمین را مطرح میکند که
باید آباد باشد و ما با توجه به این شیوههای مطروحه در قرآن باید برای
آبادانی جمهوری اسلامی اقدام کنیم.
یکی از عوامل دیگری که خداوند در قران کریم به آن توجه دارد، لزوم توجه به
کار، کارگر و سرمایههایی است که در این زمینه وجود دارد و در همین راستا
در قرآن میخوانیم که خداوند زمین را برای شما رام قرار داد و بروید تلاش
کنید و رزق و روزی خود را از کار و تلاش خودتان بدست بیاورید و با کار و
تلاش از زمین خداوند روزی خود را استخراج کنید بنابراین توجه به آبادانی در
حوزه زراعت و کشاورزی و توجه به آبادانی زمین در ابعاد مختلف که میتواند
بحث توجه و آبادانی باشد و توجه به کار که خدای متعال به این موضوع اهمیت
زیادی داده و میفرماید که خداوند شما را از زمین آفریده است و آبادانی
عمران زمین را هم از شما مطالبه کرده است.
بر اساس آیات قرآن کریم به وسیله کار، تلاش و کوشش باید زمینی به دست
انسانها آباد شود و این بیانگر آن است که باید به موضوع کار اهمیت و آن را
مورد توجه قرارداد، مساله صنعت و کار صنعتی هم در قرآن به دلیل مسائلی که
آن زمان مطرح بوده که این به معنای نگاه قرآن به مسائل صنعت در میان یک ملت
است که باید از نظر صنعتی هم ملت در حال رشد و ارتقا باشند.
در کنار این عواملی که به عنوان عوامل مادی از آنها یاد میشود، باید به
عوامل معنوی هم در بحث تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه توجه شود و یکی
از چیزهایی که باید برای این مساله به طور جدی مورد توجه قرار گیرد، بحث
رعایت عدالت است و مسوولین باید عدالت را در حوزه تولید و حمایت از کار
مورد توجه قرار دهند، عدالت در اینکه توزیع عادلانه فرصتها و امکانات و
حقوق و مزایایی که به کارگران و نیروی کار به نحو مطلق از مدیر تا کسانی که
تصدیگری کارها را میکنند، باید عدالت در این عرصهها مورد توجه قرار
گیرد.
خداوند متعال در آیه 25 «سوره حدید» فلسفه بعثت انبیا را اجرای عدالت در
جامعه میداند و اگر عدالت در جامعه اجرا شود به یقین شکوفایی اقتصادی را
به دنبال خواهد داشت، از جمله مباحث دیگری که باید به آن توجه شود، امنیت
شغلی و مالی است و باید زمینه امنیت سرمایه در مملکت به درستی فراهم شود تا
سرمایهگذاری اقتصادی برای تولید ملی شدیدتر و کاملتر شود.
جذب سرمایه از بیرون مرزهای کشور با ایجاد امنیت برای سرمایهها و تولید
امکان پذیر است و این از جمله مسائلی است که قرآن کریم در مورد آن مطالب
فراوانی دارد و میفرماید که «وَضَرَبَ اللّهُ مَثَلاً قَرْیَةً کَانَتْ
آمِنَةً»؛ خدا آن قریه، شهر و مملکتی را که امنیت در آن است و اطمینان و
آرامش در آن وجود دارد، به عنوان مثل قرار داده است که رزق آنها از جای
جای دنیا فراهم میشود، زیرا امنیت و زمینه سرمایهگذاری اعم از داخلی و
خارجی را فراهم کردهاند.
نکته دیگری که در بحث رشد، ارتقای مالی و تولید ملی نقش مهمی دارد، بحث
رعایت تقوای الهی است که خداوند متعال آن را به عنوان یک عامل برای رشد
اقتصادی در یک جامعه مطرح میکند و در «سوره مبارکه اعراف» آیه 96 چنین
میفرماید که «وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرى آمَنُوا وَ اتَّقَوْا
لَفَتَحْنا عَلَیْهِمْ بَرَکاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ»؛ اگر هر ملتی
اهل ایمان و تقوا باشد، خداوند برکات زمین و آسمان را برای آنها جاری
میکند و آنها را در جهت تولید، کار و توسعه سرمایه یاری میرساند و برکات
خود را بر آنها نازل میکند.
همانگونه که به عوامل رشد مادی تولید ملی باید توجه شود، به عوامل رشد
معنوی تولید ملی هم باید توجه ویژهای صورت گیرد و یکی از نکاتی که در طرح
شعار سال 91 توسط مقام معظم رهبری باید در آن تامل شود، این است که ایشان
به سرمایه ایرانی اشاره دارند و این سرمایه تنها به سرمایههای مادی اطلاق
نمیشود، بلکه سرمایههای معنوی را شامل میشود، زیرا این سرمایه در هر
ملتی مهمتر از سرمایههای مادی آن ملت است.
به نظر میرسد باید در جمهوری اسلامی به مغزهای متفکری که در زمینه
اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و با تعهد به ارزشهای دینی و انقلابی فعالیت
میکنند، بها داده و آنها را به عنوان سرمایههای ایرانی مورد حمایت قرار
داد.
یادداشت از؛ محمدرضا قربانزاده
منبع:خبرگزاری فارس
به VEM خوش آمدید: