رقابت در کنکور فقط برای ۱۰درصد رشته‌ها
وی بیان داشت: تعداد دیگری از داوطلبان که در دانشگاه‌های فنی و حرفه‌ای متقاضی هستند حدود ۳۲۰هزار نفر است و در نهایت بخش دیگری از داوطلبان متقاضی ورود به دانشگاه جامع علمی کاربردی هستند که تعداد این افراد نیز ۴۸۰ هزار نفر است.
رئیس سازمان سنجش آموزش کشور خاطرنشان کرد: در حال حاضر جمعیتی که در تمامی آزمون‌های ورودی مقاطع کاردانی و کار‌شناسی شرکت می‌کنند ۹۳۷هزار نفر دختر و ۹۴۶ هزار نفر پسر هستند که بر این اساس می‌توان گفت: ۸. ۴۹درصد داوطلبان کنکور دختر و ۵۰.۲ درصد داوطلبان پسر هستند.
خدایی بیان داشت: در حوزه پذیرش دانشجویان فنی و حرفه‌ای، کار و دانش و دانشگاه جامع علمی کاربردی بیشتر داوطلبان پسر هستند، زیرا ماهیت رشته‌های مربوط به فنی و حرفه‌ای و کار و دانش بیشتر مردانه است و اشتغال این رشته‌ها نیز نسبت به رشته‌های نظری از وضعیت بهتری برخوردار است.
رئیس سازمان سنجش با بیان اینکه حدود ۸۰۰ هزار نفر از داوطلبان، متقاضی دوره‌های فنی حرفه‌ای و دانشگاه جامع علمی کاربردی هستند، افزود: بر عکس مطالبی که گفته می‌شود نسبت متقاضیان و پذیرش داوطلبان دختر بیشتر است اگر به تمامی مقاطع ورودی بعد از آموزش متوسطه نظری و فنی حرفه‌ای نگاه کنیم، متوجه می‌شویم تقریبا ورودی و تقاضا ۵۰ درصد است، اما در دوره‌های آموزش نظری که اصولا برای تولید دانش طراحی شده‌اند، نسبت فارغ التحصیلان آموزش متوسطه و ورودی‌های آموزش عالی دختران ۲۰ درصد بیشتر از پسران است که باید با برنامه ریزی‌های لازم در این امر تعادل ایجاد شود.
رئیس سازمان سنجش با بیان اینکه ورودی و گسترش آموزش عالی مبتنی بر دو دیدگاه است، بیان داشت: یک دیدگاه بر اساس توسعه آموزش محور است که در آن تربیت یک مادر کار‌شناس بهتر از یک مادر دیپلمه است و در این حوزه آموزش به صورت عمومی مورد توجه قرار می‌گیرد و این آموزش خطری نیز به شمار نمی‌رود. ولی اگر به اشتغال گره بخورد ممکن است در بحث تقاضای اشتغال خطراتی به دنبال داشته باشد.
خدایی خاطرنشان کرد: محور دوم بر اساس نیاز است و مسائلی که در این بخش باید در نظر گرفت عبارتند از: اول ایجاد محدودیت در پذیرش دانشجو بر اساس نیاز و دوم تعادل نداشتن ورودی‌های دختر و پسر در رشته‌های مورد نیاز است که در اینجا احتیاج به ورود سیاستگذاران کلان و قانونگذاری است.
تعادل تعداد دختران و پسران در آزمون ارشد
وی بیان داشت: در مقطع کار‌شناسی ارشد تعادل ورودی دختران و پسران به صورت مساوی است و در مقطع دکتری نیز ۶۰درصد ورودی مربوط به پسران و ۴۰درصد مربوط به دختران است.
رئیس سازمان سنجش اضافه کرد: در رشته‌های نظری خانم‌ها بیشتر از آقایان حضور دارند و باید برای این امر تعادل ایجاد شود. خدایی با بیان اینکه ۴۶۰ هزار خروجی دیپلم نظری در کشور وجود دارد، تصریح کرد: در خروجی دیپلم فنی و حرفه‌ای و کار و دانش ۳۰ درصد جمعیت مربوط به دختران و ۷۰ درصد مربوط به آقایان است، این در حالی است که جمعیت فارغ‌التحصیلان فنی و حرفه‌ای و کاردانش حدود ۲۵۰هزار نفر است.
وی افزود: در گروه ریاضی که شامل رشته‌های فنی است در آزمون سراسری ۴۵درصد داوطلبان را خانم‌ها و ۵۵درصد داوطلبان را آقایان تشکیل می‌دهند اما در دو گروه تجربی و انسانی تعادلی وجود ندارد و به طور مثال در گروه آزمایشی علوم انسانی ۷۲درصد داوطلبان را خانم‌ها تشکیل می‌دهند.
رئیس سازمان سنجش با اشاره به موضوع مهم هدایت تحصیلی دانش‌آموزان گفت: در حال حاضر هدایت تحصیلی در سیستم آموزشی بصورت برنامه‌ریزی شده صورت نمی‌گیرد و در حال حاضر خطر این نیست که تعداد دختران یا پسران در ورودی دانشگاه‌ها زیاد است، بلکه باید چگونه هدایت شدن دانش‌آموزان بر اساس نیازهای کشور مورد توجه قرار گیرد.
خدایی با اشاره به لزوم هدایت تحصیلی دانش‌آموزان گفت: چرا باید رتبه اول گروه آزمایشی ریاضی حتماً برق دانشگاه شریف بخوانند و یا چرا باید رتبه یک گروه آزمایشی تجربی حتماً رشته پزشکی بخواند شاید این داوطلب به این رشته‌ها علاقه‌مند نباشد، اما به دلیل وضعیت اجتماعی حاکم در کشور این فرد نمی‌تواند انتخاب دیگری غیر از انتخاب‌های عنوان شده داشته باشد.
وی با بیان اینکه قوی‌ترین افراد کشور باید به سمت رشته‌های سیاست‌گذاری هدایت شوند، افزود: این در حالی است که در حال حاضر قوی‌ترین افراد کشور به سمت رشته‌های تکنیکال هدایت می‌شوند. رئیس سازمان سنجش بیان داشت: یک پزشک برای یک نفر مفید است، اما یک اقتصاددان برای کل جامعه مفید خواهد بود.
خدایی تصریح کرد: بستر هدایت تحصیلی باید در آموزش و پرورش ایجاد شود و اگر چنین روندی شکل گیرد، لازم نیست نفر اول گروه آزمایشی علوم انسانی تنها رشته‌ای مانند قضاوت را انتخاب کند و این فرد می‌تواند رشته‌ای مانند روان‌شناسی که شاید علاقه وی نیز به این رشته باشد را نیز انتخاب کند.
وی هدایت تحصیلی را یک علم عنوان کرد و گفت: هدایت تحصیلی باید از دوره متوسطه آغاز شود و معلمان این دوره نیز در این راستا آموزش ببینند.
خدایی با طرح این سؤال که در حال حاضر مشکل اصلی در ساختار آموزشی تربیتی چیست؟ گفت: مشکل ما این است که از دو مقوله مهم شاخص‌های تربیتی و هدایت تحصیلی غافل مانده‌ایم.
وی اضافه کرد: ما طبق سند‌هایمان می‌گوییم فردی که در آموزش متوسطه فارغ‌التحصیل می‌شود، باید دارای خصوصیاتی باشد اما برای این هدف شاخص‌های بومی تعیین نمی‌کنیم و سیستم‌ها را کپی می‌کنیم و بر این اساس انتظار داریم فرد مورد نظر بر اساس شاخص‌هایمان تربیت شود. و اتفاقی که می‌افتد این است که بعد از تربیت دانش آموز و دانشجوی خوب از نظر علمی براحتی این فرد را به عناوین مختلف از دست می‌دهیم یا این در غیر رشته تخصصی خود مشغول به کار می‌شود که در هر صورت نتیجه دو مطلب بالا یکی است.
رئیس سازمان سنجش آموزش کشور با بیان اینکه باید شاخص‌های خود را براساس فرهنگ خودمان بومی کنیم و از کپی سازی سیستم‌های کشورهای دیگر پرهیز کنیم، گفت: البته کسی منکر استفاده از علم و دانش و تکنولوژی سایر کشور‌ها نیست.
وی افزود: طی سال‌های گذشته مشکل کمی در آموزش عالی کشور به سرعت برطرف شده است، اما وقت لازم برای شاخص‌های کیفی گذاشته نشده است و ما باید دانشگاه‌های مبتنی بر ریشه‌های اصیل (اسلامی و ایرانی) خودمان ایجاد کنیم و تنها در این صورت است که مشکلات ما برطرف می‌شود.
خدایی خاطرنشان کرد: در حال حاضر یک میلیون و ۲۷۰هزار جمعیت ۱۸ساله داریم که این جمعیت روند کاهشی را دنبال می‌کند و در افق ۱۴۰۵ این جمعیت به یک میلیون ۲۶۰هزار نفر می‌رسد.
وی با بیان اینکه جمعیت ۱۸ساله کشور طی سال‌های آینده با کاهش ۲۰ درصدی روبرو است، گفت: این در حالی است که ظرفیت آموزش عالی موجود ما در تمام زیرنظام‌های آموزشی یک میلیون ۷۶۰ هزار نفر است و کل داوطلبان یک میلیون ۸۰۰هزار نفر است.
رئیس سازمان سنجش با بیان اینکه زیرنظام‌های آموزش عالی کشور در حال حاضر در حوزه نظری دارای یک میلیون و ۲۵۰ هزار ظرفیت پذیرش است، افزود: این درحالی است که اکنون یک میلیون و ۵۰ هزار داوطلب برای حضور در این زیر نظام وجود دارد که در مجموع ۲۰۰ هزار ظرفیت بیشتر از داوطلبان در زیرنظام‌های آموزشی وجود دارد. البته این آمار کلی بوده و در گروهای مختلف آزمایشی وضعیت متفاوت است، بطوری که خالی ماندن ظرفیت در بعضی گروهای آزمایشی نظیر علوم ریاضی و فنی تشدید می‌شود.
خدایی اضافه کرد: رشته‌های فنی و مهندسی در مؤسسات غیرانتفاعی رشد بیشتری داشته‌اند اما تعداد داوطلبان برای ورود به این مؤسسات بسیار کمتر از ظرفیت‌های موجود است.
وی با بیان اینکه در صورتی که هدایت تحصیلی برای داوطلبان آزمون سراسری نقش بسزایی در کاهش تعداد صندلی‌های خالی دانشگاه‌ها دارد، بیان داشت: هدایت تحصیلی موجب می‌شود تا داوطلبان در رشته‌های مختلف تحصیل کنند.
۹۰ درصد ظرفیت‌های پذیرش دانشجو در کشور به صورت شهریه‌ای است
رئیس سازمان سنجش آموزش کشور اضافه کرد: ۹۰ درصد ظرفیت‌های پذیرش دانشجو در دانشگاه‌های کشور به صورت شهریه‌ای است. خدایی با بیان اینکه خروجی آموزش متوسطه در حوزه نظری ۴۶۰ هزار نفر است، گفت: این آمار با روند کاهش ۲۰ درصدی در کمترین پیک جمیعتی کشور در سال ۱۳۹۹ به ۳۸۰ هزار نفر می‌رسد.
وی گفت: در سال ۱۳۹۹ باتوجه به اینکه ظرفیت پذیرش دانشگاه‌ها زیاد است، تعداد پشت کنکوری‌های کم خواهد شد. رئیس سازمان سنجش آموزش کشور داوطلبان پشت کنکوری را یک سیکل عنوان کرد و گفت: پیش‌بینی می‌شود ۵۰ تا ۶۰ درصد جمعیت داوطلبان آزمون سراسری مربوط به پشت کنکوری‌هاست.
خدایی افزود: بر این اساس تعداد شرکت کنندگان آزمون سراسری به کمتر از ۷۵۰ هزار نفر نخواهد رسید.
رقابت در کنکور سراسری همواره برای ۱۰ درصد از رشته‌هاست
وی با بیان اینکه همواره رقابت در آزمون سراسری برای ۱۰ درصد رشته‌هاست، گفت: در این رشته‌ها هیچ زمانی رقابت از بین نمی‌رود. رئیس سازمان سنجش آموزش کشور خاطرنشان کرد: توزیع ظرفیت آموزش عالی کشور نسبت به ۱۵ تا ۲۰ سال گذشته بسیار بهتر شده است.
خدایی با بیان اینکه در اوایل انقلاب اسلامی استان هرمزگان دارای ۳۰۰ دانشجو بود، بیان داشت: درحال حاضر این استان دارای ۹۰ هزار دانشجو است. استان کردستان نیز در اوایل انقلاب اسلامی دارای ۵۰۰ دانشجو بود، اما این تعداد در حال حاضر به ۸۵ هزار دانشجو رسیده است.
رئیس سازمان سنجش آموزش کشور با بیان اینکه در استان تهران آموزش عالی به صورت فیزیکی گسترش نیافته است، افزود: دانشگاه‌های استان تهران از گذشته در این استان تأسیس شده‌اند، اما طی سال‌های گذشته استان تهران به لحاظ حضور دانشگاه‌های مادر تبدیل به قطب شده و در آینده باید با سرمایه گذاری بیشتر باعث افزایش دانشگاه‌های مادر در سایر مناطق کشور باشیم. البته گسترش و توسعه آموزش عالی در سایر مناطق یکی از اولویت‌های نظام جمهوری اسلامی بوده و هم اکنون خیر و برکات این امر را مشاهده می‌کنیم.
خدایی ظرفیت مطلوب تعداد صندلی‌های آموزش عالی به ازای هر ۱۰۰ نفر را ۱۰ صندلی عنوان کرد، افزود: این درحالی است که تعداد صندلی آموزش عالی برای هر ۱۰۰ نفر در استان تهران ۷/۵ صندلی است. وی با بیان اینکه توسعه آموزش عالی باید براساس آمایش آموزش عالی صورت گیرد، افزود: درحال حاضر با توجه به کاهش جمعیت باید سرمایه گذاران بخش خصوصی را حمایت کرد.
رئیس سازمان سنجش آموزش کشور اضافه کرد: اگر قصد داریم شاخص‌های توسعه جمعیتی و آموزش کشور را داشته باشیم باید سیستم‌های حمایتی برای دانشجویانی که شهریه پرداخت می‌کنند را افزایش دهیم.
خدایی تصریح کرد: در سال ۸۴ تعداد ۲ میلیون و ۱۱۷ هزار دانشجو در کشور تحصیل می‌کردند که ۲۰۰ هزار نفر از این افراد از وام‌های دانشجویی بهره گرفتند. در سال ۹۰ تعداد ۴ میلیون و ۱۱۷ هزار دانشجو در کشور تحصیل می‌کردند که از این تعداد ۶۰۰ هزار نفر از وام دانشجویی بهره بردند.
رئیس سازمان سنجش آموزش کشور بیان داشت: طبق آمارهای موجود میزان دانشجویانی که از وام‌های دانشجویی از سال ۸۴ تا ۹۰ بهره برده‌اند سه برابر شده است. خدایی در ادامه افزود: آموزش عالی تکیه‌گاه و نقطه قوت نظام است و رهبر معظم انقلاب نیز همواره بر این موضوع تأکید دارند.
رئیس سازمان سنجش آموزش کشور با بیان اینکه مدل پذیرش دانشجو در کشور بر اساس تقاضا محوری است، گفت: در رشته‌هایی که قادر به پذیرش دانشجو بر اساس پیشرفت تحصیلی هستیم باید نحوه پذیرش دانشجو را بر این اساس طراحی کنیم.
پذیرش دانشجو براساس سوابق تحصیلی در سال جاری با کمترین ریسک
خدایی اضافه کرد: پذیرش دانشجو بر اساس سوابق تحصیلی در سال جاری با کمترین ریسک طراحی شد و به طور حتم در سال آینده این میزان افزایش می‌یابد.
وی اضافه کرد: در سال جاری حدود ۱۱هزار رشته محل شامل دانشگاه آزاد اسلامی، پیام‌نور و مؤسسات غیر انتفاعی بر اساس تأثیر سوابق تحصیلی پذیرفته می‌شوند که از این تعداد ۵هزار رشته محل مربوط به دانشگاه آزاد، ۵هزار رشته محل مربوط به دانشگاه پیام‌نور و ۱۰۰۰رشته محل مربوط به مؤسسات غیرانتفاعی است.
رئیس سازمان سنجش تصریح کرد: در حال حاضر بیش از یک سوم رشته‌محل‌های تحصیلی مشکل برگزاری کنکور ندارد.
خدایی با اشاره به ادغام آزمون‌های دانشگاه آزاد و سراسری گفت: این اتفاق به پیشنهاد دانشگاه آزاد بوده است زیرا دانشگاه آزاد به عنوان بخش خصوصی سود و ضرر خود را در نظر گرفته است.
به گفته وی با بیان ۵ درصد ظرفیت دانشگاه آزاد که جزء ظرفیت‌های پر رقابت است از طریق سازمان سنجش پذیرش دانشجو خواهد داشت، زیرا برای دانشگاه آزاد صرفه اقتصادی ندارد که این نوع آزمون را به صورت ملی و کشوری برگزار کند.
رئیس سازمان سنجش آموزش کشور خاطرنشان کرد: بیش از ۹۰درصد ظرفیت پذیرش دانشگاه‌آزاد بر اساس سوابق تحصیلی است که پذیرش در این رشته‌ها از سوی مرکز آزمون این دانشگاه صورت می‌گیرد. خدایی گفت: موضوعی به عنوان تعطیلی مرکز آزمون دانشگاه آزاد مطرح نیست و این مرکز در حال انجام فعالیت‌های خود است.
به VEM خوش آمدید: